ANTHONIS
GABRIËLS EN ZIJN ZEEUWSE NAGESLACHT
Drs. D.J. van
de Velde
J.J. van de
Velde
Alhoewel van Anthonis Gabriëls te Kalmthout niet gezegd kan
worden dat hij "van Zeeuwse stam" is, is hij via zijn dochters (mede)
verantwoordelijk voor een omvangrijk nageslacht in Zeeland. Zijn oudste
dochter Tanneken trouwt in 1623 te Stavenisse met Jan Jacob Claessen, de
stamvader van de Thoolse familie Van de Velde. Dochter Martijnken trouwt
eveneens te Stavenisse in 1628 met Leunis Hubrechts en zij staan aan de voet
van de familie Klippel. De derde dochter tenslotte, Catalijnken, trouwt te
Stavenisse in 1629 met Willem Loban en hij is de stamvader van de familie
Laban.
De aanleiding voor een onderzoek in Kalmthout was een akte
in het schepenaktenboek van Stavenisse. Op 15 maart 1630 verlenen de echtgenoten
van de drie bovengenoemde zusters machtiging aan Heijnderijck Rucker, wonende
te Nieuw Vossemeer, om hun aandeel te verkopen in de onroerende goederen van
wijlen hun ouders Tonis Gaebereelssen en Catalinken Davidts, gelegen te
Kalmthout of Achterbroek.
In het goed toegankelijke archief van de gemeente Kalmthout
was de daarop volgende verkoop en levering snel gevonden. De drie zusters
blijken hun aandeel in een hofstede onder Kalmthout te verkopen aan hun broer
Jan Anthonissen.
Verder blijkt dat Anthonis Gabriëls en zijn vrouw reeds
vanaf 1598 hun sporen hebben nagelaten in de Kalmthoutse archieven. Een en
ander is hieronder nader uitgewerkt.
Het is niet zeker dat Anthonis Gabriëls oorspronkelijk
afkomstig is uit Kalmthout. Dochter Tanneken geeft bij haar huwelijk in 1623
op geboren te zijn in Heinthesnoort. Vermoedelijk is hiermee het Zuidhollandse
Heinenoord bedoeld, maar zeker is dat niet. Een verklaring kan zijn dat Anthonis
Gabriëls tijdelijk is uitgeweken naar Holland in verband met de
oorlogshandelingen. Het platteland van West-Brabant was daardoor namelijk in de
tachtiger jaren van de 16e eeuw praktisch geheel ontvolkt geraakt. Omstreeks
1595 keren de eerste bewoners weer terug.
Waarschijnlijk zal het landbouwbedrijf op de Kalmthoutse
zandgronden niet erg winstgevend zijn geweest en hierin ligt vermoedelijk de
reden voor het vertrek, omstreeks 1620, van de drie dochters naar de in 1599
nieuw bedijkte polder van Stavenisse.
In sommige kwartierstaten vinden we Anthonis Gabriëls
vermeldt met de achternaam "Deeck". In de Kalmthoutse archieven is
deze naam door ons nergens aangetroffen. Alleen in de hierboven reeds genoemde
machtiging voor het gerecht van Stavenisse lijkt tussen de regels in een niet
duidelijk leesbaar woord ingevoegd te zijn achter Anthonis Gabriëls, mogelijk
luidende "deechmet". Overigens zijn voor zover ons bekend de kinderen
nimmer aangeduid met een familienaam.
Anthonis Gabriëls, geb. ca. 1560, landman, eigenaar van de
hofstede "Het Eengemet" met 11 à 12 gemeten land te Kalmthout,
overl. ald. tussen 19-11-1613 en 22-8-1614, tr. ca. 1585 Catelijnken Davidts,
geb. ca. 1565, vroedvrouw 1616, overl. vóór 15-3-1630.
Zij tr.2 Kalmthout RK 21-12-1614/27-1-1615 Cornelis
Matthijssen van Daelschot, wedr. van Maeyken Jans Baelmans, overl. voor
6-8-1619.
Uit dit huwelijk (volgorde niet bekend):
1. Jan Anthonissen, geb. ca. 1585/90, landman te Kalmthout, stadhouder (plaatsvervanger van de schout) ald. 1630-1637, overl. na 1638, otr. Kalmthout RK 30-11-1608 Adriana Adriaensen.
Uit dit huwelijk:
a. Gabriël, ged. Kalmthout RK 10-1-1610.
b. Joanna, ged. Kalmthout RK 30-7-1612.
c. Joannes, ged. Kalmthout RK 12-4-1620.
d. Anthonius, ged. Essen RK 20-2-1633.
e. Elisabeth, ged. Essen RK 26-8-1634.
2. Tanneken Teunis, geb. Heinenoord ca. 1590/95, overl. Stavenisse tussen 2-2-1659 en 16-4-1661, tr.1 ca. 1615 Frans Willemsen, overl. vóór 12-8-1623; tr.2 als geb. Heinthesnoort, Stavenisse 12-8/10-9-1623 Jan Jacob Claessen (van de Velde), j.m. van Oosterland, geb. ca. 1595, arbeider te Stavenisse, grootmeester van de schutterij ald. 1632, overl. vóór 16-4-1661 (verm. vóór 1656).
Uit het 1e huwelijk:
a. Adriaen Fransse, geb. Kalmthout ca. 1615/20, overl. vóór 16-4-1661, tr. als j.m. van Callenthout in Brabant, Stavenisse 14-1/23-2-1640 Grietje Abels, j.d. van Stavenisse, dr. van Abel Abels en Geertruyt Jans.
Uit het 2e huwelijk:
b. Jacob Jans van de Velde, ged.
Stavenisse 3-3-1624, landman, overl. tussen juli 1663 en 21-2-1664, tr.1 als
j.m. van en won. Stavenisse, Stavenisse 3-3/6-4-1643 Tanneken Remers, j.d. van
den Doel en won. Stavenisse, mog. ged. Stavenisse 1-1-1617 als dr. van
Reijmert Cornelissen en Haeghtken Hubregts; tr.2 Stavenisse 19-11/8-12-1655
Adriaentje Bastiaens, wed. Cornelis Cornelisse Couter/Louter, dr. van Bastiaen
Pleune en Tanneken Cornelisse Mouthaen.
c. Cornelis Jans van de Velde, ged.
Stavenisse 5-12-1632, arbeider/klein landman, overl. verm. Stavenisse tussen
23-12-1672 en 15-11-1674, tr. als j.m. van en won. Stavenisse, Stavenisse
1-4/3-5-1654 Maetje Witte, wed. David Cornelissen, ged. Colijnsplaat
16-2-1625, dr. van Witte Laus en Lijsbeth Jans.
3. Maeyken, geb. ca. 1595/1600, in 1614 genoemd
te Kalmthout als innocente dochter, overl. waarschijnlijk vóór 1630.
4. Neeltien Anthonis, geb. ca. 1600, overl.
voor 29 januari 1659, tr.1 als j.d. van Roosendaal en won. Bergen op Zoom,
Bergen op Zoom 6-5/3-6-1626 Anthonis Claessen, j.m. uit het land van Gulik en
won. Bergen op Zoom, brouwersgast te Bergen op Zoom 1635, gezworene van het
bierkruiersgilde ald. 1646; tr.2 Bergen op Zoom 13-1/3-2-1649 Nicolaes
Wecke(n), j.m. van Embden, soldaat onder de compagnie van de heer van Odijk
1659.
5. Catelijnken Teunis, geb. ca. 1600/05, otr.
als j.d. van Kalmthout en won. Stavenisse, Stavenisse 3-11-1627 (ook te Bergen
op Zoom aangetekend) Willem Loban, wedr. van Livina Dimmens, geb. Schotland,
landman te Kempenshofstede.
Uit dit huwelijk:
a. Toonken, ged. Stavenisse 1-11-1628.
b. David Willems Laban, ged. Stavenisse
21-11-1629, tr. als j.m. van Stavenisse en won. St.Annaland, St.Maartensdijk
11-4/1-5-1667 Dingenken Pieters, j.d. van Poortvliet en won. St.Maartensdijk.
c. Thomas, ged. Stavenisse 15-9-1633.
d. Catelijne, ged. Stavenisse 31-12-1634.
e. Antonis, ged. Stavenisse 20-9-1637.
6. Martina (Martijnken) Teunis, ged. Kalmthout
RK 27-9-1607, overl. verm. Stavenisse na 15-11-1674, tr. als j.d. van Kalmthout
in Brabant en won. Stavenisse, Stavenisse 15-4/7-5-1628 Leunis Hubrechts
(Klippel), j.m. van St.Maartensdijk en won. Stavenisse, bode, schutter en
landman te Stavenisse, overl. vóór 2-9-1655.
Uit dit huwelijk:
a. Huberijntje Leunisse Klippel, ged.
Stavenisse 24-2-1629, otr. als j.d. geb. en won. Stavenisse, Stavenisse
9-4-1649 Hendrik Jans Vermaes, j.m. van Oosterland en won. Stavenisse.
b. Anthony Leunisse Klippel, ged.
Stavenisse 23-2-1631, landman te Stavenisse, tr.1 als j.m. geb. en won.
Stavenisse, Stavenisse 6-3/5-5-1655 Catelijntje Arnouts, j.d. geb. Nieuwerkerk
op Duiveland en won. Stavenisse; tr.2 Stavenisse 20-3/23-4-1666 Adriaentje
Marinusse Elenbaas, j.d. geb. Stavenisse, ged. Stavenisse 14-4-1642, dr. van
Marinus Cornelisse Elenbaas en Tanneke Cornelisse Hoeck; tr.3 Stavenisse
6-7-1682 Mayken Hendriks.
c. Augustijn Leunisse Klippel, ged.
Stavenisse 3-7-1633, tr. als j.m. geb. en won. Stavenisse, Stavenisse
6/24-8-1661 Adriaentje Pieters, j.d. geb. St.Maartensdijk en won. Stavenisse.
d. Catarina/Catelijntje Leunisse, ged.
Stavenisse 18-11-1635, tr.1 als j.d. geb. en won. Stavenisse, Stavenisse
19-3/1-5-1661 Johannes Adriaense Mouthaen, j.m. geb. en won. Stavenisse; tr.2
Stavenisse 31-3/25-4-1674 Jan Willems Soeteman, j.m. geb. en won. Stavenisse,
ged. Stavenisse 29-10-1651, zn. van Willem Jacobs Soeteman en Elisabeth Lambrechts
Colle.
e. David Leunisse Klippel, ged.
Stavenisse 22-11-1637, overl. vóór 1671, tr.1 N.N.; tr.2 als wedr. won.
Stavenisse, Stavenisse 11-4/19-5-1662 Dingetje Machiasse Boer alias Bakker,
j.d. geb. en won. Stavenisse, ged. Stavenisse 13-4-1636, dr. van Machias
Pieters Boer/Bakker en Abigail Cornelisse.
f. Gabriël, ged. Stavenisse 23-2-1640.
g. kind, ged. Stavenisse 2-11-1642.
h. Dyonisius, ged. Stavenisse 26-12-1644,
overl. jong.
i. ....ngen, ged. Stavenisse 16-5-1646.
j. Nijs Leunisse Klippel, ged. Stavenisse
27-12-1648, tr. als j.m. geb. en won. Stavenisse, Stavenisse 21-4/8-5-1671
Crijntje Cornelisse Moerland, j.d. geb. en won. Stavenisse, ged. Stavenisse
30-10-1650, dr. van Cornelis Anthonisse Moerland en Rachel Cornelisse Quist.
7. Gabriël, ged. Kalmthout RK 30-1-1611, overl.
jong.
Bronnen
(GAK =
Gemeente archief Kalmthout)
Jan Jansen Peters contra Anthonis
Gabriëls cum suis. (GAK 3c nr. 319 jaar 1598).
Wouter Adriaan Cornelissen contra
Anthonis Gabriëls. (GAK 3c nr. 400 jaar 1599).
Anthonis Gabriëls contra Pauwels
Geertsen, David Dielissen en Wouter Stoffelsen. (GAK 3c nr. 413 d.d.
26-1-1600).
Peter Gijsbrechts ziet af van aanspraak
voor Anthonis Gabrils. (GAK 3d nr. 48 jaar 1601).
Schatting van hout door de schepenen
voor Anthonis Gabriëls en anderen. (GAK 3d nr. 174 jaar 1602).
Akkoord over het hout van de heggen
tussen Jan Meertens ter ene en Anthonis Gabreelssone en Peeter Mathijssen
namens de erfgenamen van wijlen Adriaen van der Berghen ter andere zijde. (GAK
3d nr. 177 jaar 1602).
Anthonis Gabriëls moet op 7-11-1602 ¦
4,- betalen aan Hendrik de Beer i.v.m. ruiling van schapen tegen ossen. (GAK
29a nr. 138).
Anthonis Gabriëls is op 29-10-1612 ¦
118,- verschuldigd aan Gijsbrecht Peeter Gijsbrechts in verband met:
-
afkoop van de helft van een jaarlijkse
rente van ¦ 4,- ten laste van de stede "Het
Eegemet" te Kalmthout voor ¦
32,-;
-
de reeds verlopen rente ten bedrage van
¦
8,-;
-
het restant van de erfpenningen voor de
stede "Het Eengemet" ten bedrage van ¦ 78,-.
Op 14-12-1616 voldoet Cornelis
Mathijssen de laatste termijn. (GAK 3g nr. 2).
Kwitantie d.d. 13-10-1613 van Peter
Henrick Huyben en zijn vrouw Cornelie Peetersdochter inzake verkoop van hun
aandeel in de stede "Het Eengemet" aan Anthonis Gabriëls (met
handmerk van Anthony Gabriëlssen). (GAK 3g nr. 107).
Schuldbekentenis op 19-11-1613 van
Anthonis Gabriëls aan Dierick Peetersen Bussers voor ¦
10,- wegens koop van een vaars. De schuld is afbetaald 21-1-1620. (GAK 3g nr.
121).
Cornelis Jansen Nouten en zijn vrouw
Lijnken Peeters verkopen in oktober 1613 hun aandeel in de stede "Het
Eengemet" aan Anthonis Gabrils voor ¦
45,- (afbetaald 25-1-1620). Cornelia Peeters bevestigt de verkoop voor haar
aandeel. Op 5-11-1613 wordt Anthonis Gabriëls op de stede gevest. (GAK 3g nr.
127).
De schepenen schatten op 22-8-1614 het
koren te velde van Lijnken, weduwe van Anthonis Gabriëls op £ 5:0:0 vls.
De beloofde verkoop van een koe wordt
ongedaan gemaakt. (GAK 3g nr. 196).
Scheiding op 9-10-1614 van de roerende
goederen van wijlen Anthonis Gabriëls tussen enerzijds Jan Gabriëls, als voogd
over de weeskinderen van zijn broer, en Jan Anthonis Gabriëlssone, en
anderzijds Katlijne Davidsdochter. Daar de schulden hoger zijn dan de
bezittingen blijft de gehele boedel aan de weduwe. Tot de boedel behoren
ondermeer 2 ossen, 1 koe en 2 vaarsen. Zij krijgt verder het vruchtgebruik van
de onroerende goederen en moet de kinderen onderhouden tot de leeftijd van 16
jaar en de innocente dochter Maeyken nog tien jaar. (GAK 3g nr. 202).
Cornelis Mathijssen, weduwnaar van
Maeyken Jan Baelmans, deelt in 1615 de boedel van zijn vrouw met zijn kinderen.
(GAK 3g nr. 243).
Cathalijne Davids wordt in november
1616 genoemd als vroedvrouw bij de doop van een kind. (GAK, doopboek).
Op 3-5-1620 sluiten de weduwe Anthonis
Gabriëls, geassisteerd door haar zoon Jan Anthonissen, en Huybrecht Geleijns
c.s. een akkoord. Voor ¦ 24,- koopt de
weduwe een erfrente van ¦ 2,50
per jaar af. (GAK 3h nr. 174).
Akkoord d.d. 6-8-1619 tussen Cathelijn
Davids, weduwe van Cornelis Matthijssen, geassisteerd door haar zoon Jan
Anthonissen en Cornelis Jacobs, en de weeskinderen van Cornelis Matthijssen.
De weduwe blijft in het volle bezit van
de boedel en neemt behoudens een paar uitzonderingen alle schulden over. Zij
blijft een bedrag schuldig aan de kinderen van Cornelis Matthijssen en als
onderpand hiervoor geeft zij de stede "Het Eegemet". In dit onderpand
wordt geconsenteerd door Hans Gabriëls, wonende te Eeckeren, als voogd van de
weeskinderen van Anthonis Gabriëls. (GAK 3h nr. 177).
Jan Jacob Claessen, gehuwd met Tanneken
Tonisdr., Wilm Loban, gehuwd met Linken Tonisdr., en Lonis Huybrechssen, gehuwd
met Martijnken Tonisdr., wonende allen te Stavenisse, machtigen op 15-3-1630
Heijnderijck Rucker, wonende te Nieuw Vossemeer, om namens hen te verkopen hun
aandeel in de onroerende goederen van wijlen hun ouders Tonis Gaebereelssen en
Catalinken Davidts, gelegen te Kalmthout of Achterbroek. (Stavenisse, RAZE
5898-77v).
Henrick Reuckers, als gemachtigde van
Willem Loban, man van Cathelijn Anthonisdr., Jan Jacob Claessen, man van
Tanneke Anthonisdr., en Lonis Huybrechtssen, man van Marthijntien Anthonisdr.,
allen kinderen van Anthonis Gabriëlssen en Catlijn Davitsdr., verkoopt en
levert op 6-5-1630 hun aandeel in de stede "'t Eegemeeth" te
Kalmthout gelegen op het Noordeinde van het dorp, met land, zand, heide en
weide, totaal groot ca. 11 gemeten, voor ¦
125,- aan Jan Anthonissen, stadhouder van de schout.
Op 22-6-1630 verklaart Henrick Reucker
dat de koopsom volledig is voldaan. (GAK 3j nr. 31).
Neeltien Anthonis Gabriëls, wonende te
Bergen op Zoom, verkoopt op 7-11-1635, met toestemming van haar man Anthonis
Claessen, haar één vijfde aandeel in een stede, gelegen binnen Kalmthout op het
Noordeinde, oost Tanna Piers, zuid de heer van Tongerloe, west de straat, noord
Jan Palincx, totaal groot 11 à 12 gemeten, aan haar broer Jan Anthonissen voor ¦
120,-.
Op 3-5-1652 verklaart Nicolaes Wecken,
man van Neeltien Anthonis Gabriëls, de laatste termijn van betaling te hebben
ontvangen van Willem Aertssen. (GAK 3l nr. 14).
Machtiging voor notaris W. de Witte te
Bergen op Zoom d.d. 8-11-1635 van Anthoni Claessen, brouwersgast te Bergen op
Zoom, aan zijn vrouw Neeltien Anthonis om haar aandeel in de stede "'t
Eengemet", afkomstig van haar vader Anthoni Gabriëlssen, te verkopen aan
haar broer Jan Anthonissen, landman te Kalmthout. (kopie in GAK 3l nr. 15).
Jan Anthonissen, stadhouder, verkoopt
op 5-2-1636 een erf van ca. 2 gemeten gelegen op het Noordeinde te Kalmthout
aan Aert Willemsen. (GAK 3l nr. 3).
Jan Anthonissen, stadhouder van
Kalmthout, draagt in 1636 een vordering op Willem Aertsen over. (GAK 6a nr.
19).
Jan Anthonissen Gabriëls koopt op
12-3-1637 een erf te Kalmthout van Jan Gabriëls. (GAK 3l nr. 67).
Jan Anthonissen, stadhouder, verkoopt
op 7-4-1637 een bos op het Noordeinde te Kalmthout aan Willem Aertsen. (GAK 3l
nr. 68).
Opgenomen met toestemming van
de auteurs:
J.J. van de Velde
Keesomstraat 30
4631 GZ Hoogerheide
en
Drs. D.J. van de Velde
Hanso Idzerdapad 19
2553 TJ 's-Gravenhage
e-mail: velde111@wxs.nl
Voor het eerste gepubliceerd in Van Zeeuwse Stam, uitgave van de Stichting Genealogische Publicaties Zeeland. Nr. 110, september 2000.